Mayo 6, 2025 — Ipinahayag ng Department of Tourism (DoT) ang buong suporta sa suspensyon ng mga aktibidad pang-turismo sa Mt. Pinatubo, kasunod ng mga hinaing ng mga katutubong pamayanan kaugnay ng kanilang karapatan sa lupaing ninuno.

Naglabas ng Executive Order No. 05, Series of 2025 ang lokal na pamahalaan ng Botolan, Zambales, na nagsususpinde ng lahat ng gawaing may kaugnayan sa turismo sa bulkan simula Mayo 2, 2025.

Ang desisyon ay kasunod ng protesta ng limang Ayta na angkan mula Capas, Tarlac, na umalma sa komersyal na turismo sa lugar, na anila’y isinagawa nang walang sapat na kompensasyon at pagkilala sa kanilang mga karapatan.

“The DoT acknowledges the significant role that Mt. Pinatubo plays in the local tourism industry and fully supports the actions taken by the Botolan local government unit under Mayor Jun Omar C. Ebdane,” ayon sa pahayag ng kagawaran.

Mula pa noong Oktubre 2024 ay nakikipag-ugnayan na ang National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) sa mga lokal na pamahalaan at mga lider Ayta upang tugunan ang isyu. Binibigyang-diin ng NCIP ang kahalagahan ng isang marespeto at inklusibong paglapit sa pagresolba ng usapin.

Lalong tumindi ang tensyon noong huling bahagi ng Abril nang harangin ng ilang miyembro ng pamayanang Ayta ang kalsadang patungo sa bunganga ng Mt. Pinatubo bilang protesta. Ilan sa kanila ay pansamantalang inaresto ngunit agad ding pinalaya nang walang kasong isinampa.

“We are seeking explanation from the law enforcement authorities on the propriety of taking into custody of the Indigenous Peoples who are peacefully airing their grievances within the four corners of their ancestral domain,” pahayag ng NCIP.

Muling tiniyak ng DoT ang suporta nito sa responsableng at inklusibong turismo, kung saan tiyak na makikinabang ang mga pamayanang katutubo nang hindi nalalabag ang kanilang mga karapatan.

“The actions of the Aeta community underscore the need for meaningful dialogue on ancestral land rights and equitable tourism practices,” dagdag pa ng NCIP.

Pinapayuhan ang mga turista at stakeholder na sumunod sa itinakdang suspensyon at magtungo sa Tourist Assistance Call Center ng DoT para sa karagdagang impormasyon.