Nananatili ang inflation bilang pinakamalaking banta sa paglago ng ekonomiya ng Pilipinas ngayong taon, na maaaring makapigil sa mga plano ng Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) na magpababa ng interes. Ayon kay Sarah Tan, ekonomista ng Moody’s Analytics, parehong lokal at panlabas na mga salik ang nagtutulak sa pagtaas ng presyo ng bilihin, na maaaring magpabagal sa pag-unlad ng bansa.

Sa loob ng bansa, patuloy na tumataas ang presyo ng pagkain dahil sa madalas na pagkasira ng mga pananim dulot ng masamang panahon. Noong Enero, nanatili sa 2.9% ang inflation rate, pero ang presyo ng pagkain ay tumaas sa 4% mula 3.5% noong Disyembre. Ang malalakas na bagyo noong nakaraang taon ay nagdulot ng bilyon-bilyong pisong pinsala sa agrikultura, na lalong nagpahirap sa supply ng pagkain.

Sa labas naman ng bansa, ang tensyon sa kalakalan, lalo na ang taripa ng Estados Unidos, ay maaaring magpalala ng inflation sa pamamagitan ng pag-abala sa supply chain. Bagama’t maliit lang ang direktang pakikipagkalakalan ng Pilipinas sa U.S., ang posibilidad ng reciprocal tariffs ay maaaring magdulot ng panganib. Kung magtaas ang U.S. ng taripa sa mga produktong galing sa Pilipinas, maaaring mawalan ng kompetensiya ang ating mga export, at masaktan ang mga lokal na negosyo. Ang U.S. ay isa sa pinakamalaking market ng mga produktong Pilipino, na nag-aambag ng 16.6% sa kabuuang export noong 2024.

Ang pagtaas ng inflation ay maaaring magpahinto sa BSP sa pagbaba ng interes. Noong Pebrero, nanatili sa 5.75% ang benchmark rate ng central bank. Ayon kay Tan, kung lalampas ang inflation sa target ng BSP, maaaring manatiling mataas ang interes, na magpapahina sa konsumo ng mga mamamayan — isang mahalagang driver ng ekonomiya.

Gayunpaman, inaasahan ni Tan na maaaring magbaba na ng interes ang BSP sa Abril, dahil nasa target na ang inflation at kulang pa rin ang GDP growth sa inaasahan ng gobyerno. Noong 2024, lumago ang ekonomiya ng 5.6%, mas mababa sa target na 6-6.5%.

Sa darating na midterm elections sa Mayo, maaaring tumaas ang gastusin dahil sa mga aktibidad na may kinalaman sa kampanya. Ngunit ang biglaang pagtaas ng demand ay maaari ring magpalala ng inflation, na magdudulot ng hamon sa mga policymakers.

Mahalaga ang paghahanda sa pagharap sa inflation at mga hamon sa global trade upang masiguro ang patuloy na pag-unlad ng ekonomiya ngayong 2025.

(Larawan: Philstar)