Habang papalapit ang halalan sa 2025, lumalakas ang pangamba tungkol sa komposisyon ng party-list system na orihinal na nilikha upang katawanin ang mga sektor na nasa laylayan ng lipunan. Ayon sa isang pag-aaral ng election watchdog na Kontra Daya, mahigit kalahati ng 156 party-list na lumalahok sa halalan ay konektado sa mga dinastiyang pampulitika, malalaking negosyo, militar at pulisya, kasong katiwalian, o mga kahina-hinalang adbokasiya.

Ayon sa pag-aaral, 55.13% ng mga party-list ang may koneksyon sa mga makapangyarihang indibidwal o grupo, na nagdudulot ng pagdududa kung tunay ba nilang kinakatawan ang mga sektor na kanilang inaangkin.

Dinastiyang Pampulitika

Sa 86 na party-list na na-flag, 40 ay direktang konektado sa mga dinastiyang pampulitika, kabilang ang:

• "4Ps Party-list" – konektado sa mga anak ni Minority Leader Marcelino Libanan

• "FPJ Panday Bayanihan" – suportado ng asawa at anak ni Sen. Grace Poe

• "ACT-CIS" – kaugnay ng asawa at mga in-law ni Sen. Raffy Tulfo

• "Tingog Sinirangan" – konektado sa asawa at anak ni House Speaker Martin Romualdez

Bagaman konektado sa mga makapangyarihang pamilya, patuloy nilang ipinaglalaban ang kanilang mga adbokasiya gaya ng pagpigil sa krimen (ACT-CIS), pagbawas ng kahirapan (4Ps), at representasyon ng mga rehiyon (Tingog Sinirangan). Samantala, ang "FPJ Panday Bayanihan" ay isang baguhan sa halalan na nagtataguyod ng pagkakaisa at serbisyong pangkomunidad.

Impluwensya ng Malalaking Negosyo at Militar

25 party-list groups ang may nominees na may mataas na posisyon sa malalaking negosyo, habang 18 naman ang may koneksyon sa militar at pulisya, kabilang ang "Duterte Youth," "PBBM," at "Patrol Party-list."

Mga Isyu ng Katiwalian

Pito ang may nominees na may kasong katiwalian, kabilang si Junn Magno ng "Gilas Party-list," na inireklamo noong 2019 dahil sa maling paggamit ng P50.9 milyon.

Habang papalapit ang halalan, lumalakas ang mga tanong kung ang party-list system ay nananatili pa ring tunay na tinig ng mga nasa laylayan o nagiging larangan na lamang ng makapangyarihang pamilya at negosyo.

Larawan mula sa philstar.com.