April 10, 2025 — Nanindigan si Justice Secretary Jesus Crispin Remulla sa isang pagdinig sa Senado, ipinagtanggol ang desisyon ng pamahalaan na isuko si dating Pangulong Rodrigo Duterte sa International Criminal Court (ICC), at iginiit na ang kawalan ng umiiral na kasunduan sa extradition ang pangunahing dahilan.

“Ang nangyari po, surrender route na lang po ang naiwan. Kung di po nag-withdraw si President Duterte, wala ho tayong naging problema,” ani Remulla sa mga senador, na tumutukoy sa pag-atras ni Duterte mula sa Rome Statute noong 2018.

Umiinit ang talakayan hinggil sa legalidad, pangangailangan, at timing ng pagsuko ni Duterte. Tinanong ni Senador Ronald "Bato" dela Rosa kung bakit agad isinuko si Duterte kahit ang diffusion notice mula ICC ay humihiling lamang na "locate and arrest with a view to extradition."

“Bakit tayo pinilit na i-surrender? Hindi man lang naghintay for a request,” tanong ni Dela Rosa.

Tumugon si Remulla na hindi na magagamit ng Pilipinas ang landas ng extradition dahil sa pagkalas nito sa ICC. “Wala na tayong treaty. Kaya sumugal tayo sa surrender,” aniya. Dagdag pa niya, “That was the best judgment namin. Iyon po yung aming tingin na mabuti po sa ating bansa.”

Ipinunto ni Senador Imee Marcos ang ligal na kalabuan ng sitwasyon, at sinabi na kahit ang notice mula ICC ay hindi tahasang humihiling ng pagsuko.
“Hindi pa nga dumating yung request, wala pa rin yung assurance that extradition will be sought,” ani Marcos.

Iginiit pa rin ni Remulla na maaari pa ring gamitin ang surrender base sa lokal na batas, partikular ang Republic Act 9851, ang batas ng Pilipinas ukol sa international humanitarian law.

Pinilit ng mga senador na linawin kung dapat bang tuparin agad ang mga susunod na ICC warrants laban sa ibang Pilipino kahit hindi pa nadaraan sa lokal na legal na proseso.

Tumangging mangako si Remulla: “Mahirap pong mag-commit. Sana po igalang din natin ang proseso ng Korte Suprema.” Binigyang-diin niyang hinihintay pa ng kagawaran ang gabay ng Supreme Court, lalo’t tinatalakay nito ang mga constitutional na tanong na kaakibat ng pagsuko kay Duterte.

Ibinunyag ng pagdinig ang mga legal na tensyon sa likod ng pag-aresto kay Duterte sa ICC, gayundin ang mas malalawak na isyu sa soberenya, obligasyong pandaigdig, at pagpapatupad ng karapatang pantao.