5 mayo 2025 – Umuusad sa kritikal na yugto ang legal na labanan kaugnay sa hurisdiksyon ng International Criminal Court (ICC) sa kasong isinampa laban kay dating Pangulong Rodrigo Duterte, habang pinapalakas ng kanyang kampo ang pagtutol sa kapangyarihan ng korte.

Ayon kay Kristina Conti, assistant to counsel at co-representative ng mga biktima, ang estratehiya ni Duterte ay nakatutok sa pagkwestiyon sa lehitimong kapangyarihan ng ICC at hindi sa pagtutol sa mga aktwal na pangyayari kaugnay sa war on drugs.

“He’s not facing the facts,” ani Conti. “He’s challenging the court itself. It’s a strategy designed to deflect rather than defend.”

Naaresto si Duterte mas maaga ngayong taon at kasalukuyang nakakulong sa The Hague. Nahaharap siya sa mga akusasyon ng pagpapatupad ng kampanya ng extrajudicial killings mula 2016 hanggang 2022.

Bagaman umatras ang Pilipinas sa ICC noong 2019, iginiit ni Conti na hindi nito inaalis ang pananagutan para sa mga krimeng naganap habang miyembro pa ng korte ang bansa.

“The Rome Statute has a clear provision: withdrawal does not affect proceedings already underway,” paliwanag niya. “This is an attempt to delay justice, not deliver it.”

Ipinupunto ng kampo ni Duterte na nawalan ng hurisdiksyon ang ICC dahil umalis ang Pilipinas bago pa pormal na binuksan ang imbestigasyon noong 2021. Ngunit tinutulan ito nina Conti at iba pang legal experts.

“They admitted that the Philippines was a member of the ICC at the time the crimes were committed,” ani Conti. “But now they’re claiming the court can’t exercise jurisdiction because the investigation was opened after withdrawal. That’s a technicality, not a substantive argument.”

Sa kasong Paunilangan v. Cayetano noong 2021, pinagtibay ng Korte Suprema na nananatili ang hurisdiksyon ng ICC sa mga krimeng naganap habang miyembro pa ang Pilipinas, lalo na kung may umiiral nang preliminary examination.

“A preliminary examination is a matter under consideration by the court. It’s enough to preserve jurisdiction,” dagdag ni Conti.

Ipinahayag din ng kampo ni Duterte na may kakayahan ang sistemang hustisya ng Pilipinas na imbestigahan ang mga alegasyon. Ngunit tinutulan ito ni Conti, iginiit ang kawalan ng aksyon at piling pagpapatupad ng batas.

“If the state were willing and able, we wouldn’t be here,” aniya. “Domestic avenues were closed to these families from the start.”

Bagaman hindi nagkaisa ang mga hukom ng ICC sa desisyong ipagpatuloy ang kaso — kung saan dalawa ang tumutol — naniniwala si Conti na tama ang naging pasya ng nakararami.

“Three judges said the matter of jurisdiction had not been properly raised and that it’s not the time to talk about it. The dissent is being used now to distract from that clear majority.”

Inatasan na ng ICC ang prosekusyon na magsumite ng listahan ng mga testigo at ebidensyang isusumite bago ang Hulyo 1, bilang paghahanda sa Setyembre 23 na hearing para sa confirmation of charges laban kay Duterte.