NOBYEMBRE 9, 2025 — Hindi pa tiyak ang pag-aresto kay Senador Ronald “Bato” dela Rosa kaugnay ng mga kasong crimes against humanity sa International Criminal Court (ICC), ayon kay Executive Secretary Lucas Bersamin. Bagamat may ulat na naglabas na ng warrant ang ICC, iginiit ni Bersamin na wala pang opisyal na komunikasyon mula sa Interpol na siyang magpapakilos sa mga awtoridad ng Pilipinas.

“Maaaring may warrant na, pero hindi pa ito naipapadala sa pamamagitan ng Interpol,” pahayag ni Bersamin sa panayam ng media. 

Ang Interpol ang naging daan para maaresto at maisuko si dating Pangulong Rodrigo Duterte sa ICC noong Marso. Ngunit sa kaso ni Dela Rosa, sinabi ni Bersamin na hindi na ito basta-basta maipapatupad dahil sa bagong patakaran ng Korte Suprema tungkol sa extradition.

“Not anymore,” sagot ni Bersamin nang tanungin kung susundin ang parehong proseso ng pag-aresto gaya ng kay Duterte. 

(Hindi na.)

Sa ilalim ng bagong alituntunin, kailangang dumaan muna sa hukuman bago maipadala sa ibang bansa ang sinumang inaakusahang extraditable. Ibig sabihin, kahit may warrant mula sa ICC, hindi ito agad maipatutupad hangga’t walang desisyon ang lokal na hukuman.

Ayon kay Ombudsman Jesus Crispin Remulla, ang Department of Justice (DOJ) ang maghahain ng extradition request sa hukuman sa pamamagitan ng Office of the Chief State Counsel. Ang Solicitor General ang kakatawan sa gobyerno sa mga pagdinig.

Ngunit nilinaw ni Bersamin na ang ICC ay hindi isang estado, kaya’t ang proseso ng extradition ay hindi direktang naaangkop. Sa halip, maaaring hilingin ng ICC ang “arrest and surrender” ng isang akusado, alinsunod sa Rome Statute.

Sa kabila ng mga pahayag, wala pang opisyal na kumpirmasyon mula sa DOJ, Department of the Interior and Local Government (DILG), o Philippine Center on Transnational Crime tungkol sa red notice laban kay Dela Rosa. Sinabi ni Interior Secretary Jonvic Remulla na wala pa silang natatanggap na ganitong abiso mula sa Interpol.

Samantala, nanindigan si Senate President Vicente “Tito” Sotto III na hindi maaaring arestuhin ang sinumang senador sa loob ng Senado. 

“I am not [privy] to the warrant being issued,” ani Sotto. 

(Wala akong impormasyon tungkol sa paglalabas ng warrant.)

Dagdag pa niya: “To preserve the dignity of the Senate, and as a matter of institutional courtesy, we cannot allow any senator to be arrested in the Senate premises.” 

(Para mapanatili ang dangal ng Senado, at bilang paggalang sa institusyon, hindi namin papayagan ang pag-aresto sa sinumang senador sa loob ng Senado.)

Ngunit ayon sa grupong Karapatan, ang anumang pagtatanggol kay Dela Rosa ay maaaring ituring na pagtatago sa isang kriminal. 

“He must face justice — alongside Duterte and all officials who ordered, enabled, and covered up these atrocities,” ani Cristina Palabay. 

(Dapat siyang managot — kasama si Duterte at lahat ng opisyal na nag-utos, nagpalaganap, at nagtago sa mga karumal-dumal na krimen.)

Sa kasalukuyan, wala pang pahayag si Dela Rosa tungkol sa isyu. Sa halip, abala siya sa pamamahagi ng ayuda sa mga nasalanta ng Bagyong Tino sa Cebu. Sa kanyang Facebook post, binanggit niya ang pahayag ng kanyang abogado, si Israelito Torreon: “We have no independent confirmation of Remulla’s report.” 

(Wala kaming sariling kumpirmasyon sa ulat ni Remulla.)

Dagdag pa ni Torreon: “If proven true, we trust that the Philippine government will act in accordance with the rule of law…” 

(Kung mapatunayang totoo, umaasa kaming kikilos ang pamahalaan alinsunod sa batas…)

Ayon naman kay Kristina Conti, abogado ng mga biktima ng drug war, tiyak na may warrant laban kay Dela Rosa batay sa ebidensyang isinumite ng prosekusyon. 

“It is up to the Marcos administration to enforce his arrest and surrender to the ICC,” ani Conti. 

(Nasa administrasyong Marcos ang desisyon kung ipatutupad ang pag-aresto at pagsuko niya sa ICC.)

Binanggit sa mga dokumento ng ICC na si Dela Rosa ang utak sa likod ng “tokhang” — isang polisiya kung saan kinakatok ng pulis ang bahay ng mga pinaghihinalaang gumagamit o nagtutulak ng droga upang hikayating sumuko, ngunit nauuwi sa pagkamatay ng ilan.

Sa “pre-confirmation brief” ng ICC, inilahad na bago pa man maupo si Duterte bilang pangulo, nangako si Dela Rosa na palalawakin ang tokhang. 

“If someone fights back, they’ll die. If nobody fights back, we’ll make them fight back,” aniya. 

(Kung may lumaban, mamamatay sila. Kung walang lumaban, hihikayatin namin na lumaban sila.)

Sa unang araw niya bilang hepe ng PNP, inilunsad ni Dela Rosa ang Command Memorandum Circular No. 16-2016 na nagpatupad ng “Project Double Barrel” — ang pambansang bersyon ng anti-drug campaign ni Duterte sa Davao.

Sa ngayon, nananatiling palaisipan kung kailan at paano kikilos ang pamahalaan tungkol sa isyu. Ngunit ayon kay Bersamin, malinaw ang posisyon ng gobyerno: susunod ito sa batas, at hindi basta-basta kikilos hangga’t walang pormal na kahilingan mula sa Interpol at lokal na hukuman.

(Larawan: Senate of the Philippines | Facebook)