Habang sumisikat ang araw sa Can Tho, nagsisimulang umandar ang mga makina ng tour boats, naglalayag sa abalang ilog ng lungsod. Sa mahinang liwanag ng umaga, lumilitaw ang mga kahoy na bangkang-bahay, hudyat ng presensya ng Cai Rang Floating Market, isa sa pinakatanyag na kultural na landmark ng Vietnam.

May pinagmulan mula pa noong unang bahagi ng ika-20 siglo, ang Cai Rang at iba pang floating markets ay naging sentro ng kalakalan sa Mekong Delta. Bago pa man maging laganap ang mga kalsada at tulay, ang mga daanang-tubig sa delta ang pangunahing ruta ng kalakalan, kaya lumaganap ang mga floating market. Ngunit sa nakalipas na dalawang dekada, ang paglago ng ekonomiya ay nagdulot ng kanilang unti-unting pagkawala. Sa ngayon, dalawa na lang sa sampung pangunahing pamilihan sa rehiyon ang nananatili.

“When I first visited [Cai Rang] market in 2011, it was much larger,” sabi ni Linh, isang lokal na tour guide. “Now it’s about a third of that size.” Dating tour guide si Linh at nasaksihan niyang lumiit ang Cai Rang mula sa 400 bangka patungo sa 200. Mas malala pa ang sinapit ng ibang pamilihan—ang Phong Dien ay bumagsak na sa mas mababa sa isang dosenang bangka, habang ang Cai Be, na dating masiglang pamilihan, tuluyang nagsara noong 2021.

Sa kabila ng mas maliit na sukat nito, patuloy pa ring gumagana ang Cai Rang sa halos parehong paraan. Ang mga sampan ay naghahatid ng paninda mula sa malalaking wholesaler papunta sa mga pamilihang nasa lupa. Marami pa ring nagtitinda ang nakatira sa kanilang mga bangka, kung saan makikita ng mga bisita ang kanilang pang-araw-araw na gawain tulad ng pagluluto at paglalaba. Gayunpaman, sa likod ng kaakit-akit na tanawin ng pamilihan, nahihirapan ang mga vendor na mapanatili ang kanilang kabuhayan.

“Business is not good,” sabi ni Phuc, na nagtitinda ng pinya sa mga turista. Minsan, sampung piraso lang ng pinya ang naibebenta niya sa isang araw, kumikita lamang ng 20,000 Vietnamese dong ($0.78) bawat isa. Mas malaki ang kita sa peak season, pero mahirap ang kabuhayan sa karamihan ng taon. Dati, si Phuc at ang kanyang asawa na si Thanh ay nagtatrabaho bilang mga wholesaler, nagdadala ng ube sa iba’t ibang probinsya. Pero dahil sa mas maayos na mga kalsada, naging mas mabilis at mas mura ang kalakalan sa lupa, kaya bumaba ang pangangailangan para sa negosyong pantubig.

“The only people who continue to work here are those who can’t afford to buy a van or a big car [to deliver produce],” sabi ni Thanh.

Si Tuyen, isang wholesaler ng sibuyas, bawang, at kamote, ay nahihirapan din. “Ten years ago, I used to earn good money doing this, but now it’s just enough to get by,” sabi niya habang naghahanda ng agahan sa kanyang bangka. Dahil sa pandemya, lumipat ang maraming vendor sa pamilihang nasa lupa, pero nanatili si Tuyen dahil sa mataas na upa. “I’d prefer to stay on land—it’s more comfortable and convenient—but I don’t have the money,” paliwanag niya.

Bukod sa pagbabagong pang-ekonomiya, may iba pang dahilan kung bakit humina ang mga floating market. Dahil pansamantalang isinara ang mga ito noong pandemya, mas maraming negosyante ang lumipat sa pamilihan sa lupa. Dagdag pa rito, ang mga pader na itinayo para pigilan ang pagbaha sa Can Tho River ay nagpahirap sa pagdaong at pagbaba ng mga paninda. Samantala, mas pinipili ng mga nakababatang henerasyon ang mga karerang wala sa tradisyunal na pamilihan.

“My daughter doesn’t want to work here,” sabi ni Phuc. “She prefers to work on her own terms for a company and invest in stocks. She’s not like us—she doesn’t like this life.”

Para sa maraming residente ng lungsod, hindi na mahalaga ang floating market. Napalitan na ito ng mga supermarket at shopping mall. “For me, it’s nothing special,” sabi ng isang hotel receptionist, na minsan lang bumisita sa pamilihan. Gayunpaman, nananatiling isang pangunahing atraksyong panturista ang Cai Rang, na nagbibigay ng kita sa ekonomiya ng Can Tho. Noong 2017, umabot sa 7.5 milyon ang mga turista sa lungsod, ngunit bumaba ito sa 5.9 milyon noong 2023 dahil sa pandemya at limitadong flights.

Naniniwala si Son Ca Huynh, isang tour operator, na nakasalalay sa turismo ang kinabukasan ng pamilihan. “At the Bangkok markets, they sell many different things,” sabi niya. “Here, we sell mostly fruit and vegetables.” Iminungkahi niyang magtayo ng mga pantalan at bigyan ng suporta ang mga negosyante, pero duda siyang mangyayari ito dahil sa mataas na gastusin.

Larawan: Quang Nguyen Vinh/Unsplash