Ang karapatan sa edukasyon ay isang pangunahing prinsipyo na nakasaad sa 1987 Konstitusyon ng Pilipinas, na nag-uutos sa Estado na protektahan at itaguyod ang karapatan ng lahat ng mamamayan sa de-kalidad na edukasyon sa lahat ng antas at gawing accessible ang ganitong edukasyon para sa lahat.  Ang mandato ng konstitusyon na ito ay maaaring ituring na isa sa mga hakbang ng Gobyerno upang makabuo ng isang lipunang may sapat na kaalaman at impormasyon na makabuluhang makapag-aambag sa pag-unlad ng bansa sa pangkalahatan.

Upang maging epektibo at maipatupad ang mandato ng konstitusyon na ito, ilang batas ang naipasa upang mapabuti ang sistema ng edukasyon sa Pilipinas:

Batas Republika Blg. 9155 (Batas sa Pamamahala ng Batayang Edukasyon ng 2001): Ang batas na ito ay muling nagtakda ng papel ng Kagawaran ng Edukasyon (DepEd) at nagtatag ng isang balangkas para sa pagpapalakas ng mga paaralan, pinatitibay ang mga tungkulin ng mga punong-guro at pinapalaganap ang transparency at lokal na pananagutan sa mga administrasyon ng paaralan.

Batas Republika Blg. 10533 (Enhanced Basic Education Act of 2013): Ang batas na ito ay nag-institusyonal sa sistemang pang-edukasyon na K–12, pinalawig ang pangunahing edukasyon mula 10 hanggang 12 taon upang umayon sa pandaigdigang pamantayan.  Ipinakilala nito ang Kindergarten bilang isang kinakailangang bahagi at muling inayos ang kurikulum upang isama ang anim na taon ng elementarya, apat na taon ng junior high school, at dalawang taon ng senior high school.

Batas Republika Blg. 10931 (Universal Access to Quality Tertiary Education Act of 2017): Ang batas na ito ay nagbibigay ng libreng matrikula at iba pang bayarin sa paaralan sa mga state universities and colleges (SUCs) at local universities and colleges (LUCs), na naglalayong gawing mas accessible ang mas mataas na edukasyon para sa mga estudyanteng Pilipino.

Sa kabila ng mga pagsisikap na ito sa lehislasyon, nananatili ang mga hamon sa pagtitiyak ng pantay-pantay na pag-access sa de-kalidad na edukasyon, partikular sa mga komunidad na nasa laylayan.  Ang Fair and Equitable Access to Education Act (Republic Act No. 7880) ay tumutugon dito sa pamamagitan ng pag-uutos ng pantay-pantay na pamamahagi ng mga mapagkukunang pang-edukasyon sa mga pampublikong paaralan, na binibigyang-priyoridad ang mga lugar na may pinakamalaking pangangailangan.

Sa kabuuan, pinapahalagahan ng batas ng Pilipinas ang karapatan sa edukasyon sa pamamagitan ng mga probisyon sa konstitusyon at iba't ibang hakbangin ng lehislatura na naglalayong mapabuti ang akses sa de-kalidad na edukasyon sa lahat ng antas.  Bagaman may malaking pag-unlad na ang nagawa, kinakailangan pa rin ang patuloy na pagsisikap upang matugunan ang mga pagkakaiba at matiyak na bawat Pilipino ay may pagkakataon na makakuha ng dekalidad na edukasyon.  Hanggang sa kasalukuyan, ang access sa edukasyon ay itinuturing pa ring isa sa mga pangunahing isyu sa Pilipinas at dapat patuloy na lutasin.

Larawan mula sa The Modern Pedagogue

Pinagmulan: CHAN ROBLES VIRTUAL LAW LIBRARY