Ang pakikilahok ng Pilipinas sa International Criminal Court (ICC) ay nakaranas ng malalaking pagbabago, partikular na tungkol sa mga imbestigasyon sa mga diumano'y krimen na naganap sa ilalim ng kampanya laban sa droga ng nakaraang administrasyon.

Noong Marso 2018, inihayag ng administrasyon ni Pangulong Rodrigo Duterte ang pag-atras ng Pilipinas mula sa Rome Statute, ang kasunduan na nagtatag ng ICC, na binanggit ang mga alalahanin tungkol sa mga nakikitang pagkiling at panlabas na panghihimasok sa mga lokal na usapin. Ang pag-atras na ito ay pinal na noong Marso 2019.  Gayunpaman, ang ICC ay may hurisdiksyon sa mga sinasabing krimen na naganap sa teritoryo ng Pilipinas mula Nobyembre 1, 2011, hanggang Marso 16, 2019, sa panahon kung kailan ang bansa ay isang estado ng partido. 

Noong Setyembre 2021, pinahintulutan ng Pre-Trial Chamber ng ICC ang isang imbestigasyon sa mga pinaghihinalaang krimen laban sa sangkatauhan na may kaugnayan sa kampanya ng gobyerno ng Pilipinas laban sa droga.  Ang imbestigasyong ito ay sumasaklaw din sa mga sinasabing krimen na naganap sa Davao noong panahon ni Duterte bilang bise alkalde. 

Sa simula, tinutulan ng pamahalaan ng Pilipinas ang pakikialam ng ICC, na nagsasabing wala nang hurisdiksyon ang korte matapos ang pag-atras ng bansa.  Gayunpaman, noong Enero 2025, ipinahayag ni Justice Secretary Jesus Crispin Remulla ang kahandaang makipagtulungan sa imbestigasyon ng ICC, na nagsasabing bukas ang gobyerno sa mga talakayan at potensyal na pakikipagtulungan.  Ito ay isang kapansin-pansing pagbabago mula sa dating posisyon ng hindi pakikipagtulungan. 

Nagkaroon ng karagdagang mga kaganapan noong Nobyembre 2024, nang inanunsyo ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na hindi hadlang ang gobyerno sa imbestigasyon ng ICC kung papayag si dating Pangulong Duterte na makilahok.  Si Duterte, na patuloy na ipinagtatanggol ang mga hakbang ng kanyang administrasyon laban sa droga, ay nagpahayag ng kahandaan na harapin ang anumang legal na proseso. 

Noong Enero 2025, inihayag ng gobyerno ng Pilipinas ang kanilang intensyon na makipagtulungan sa Interpol kung hihilingin ng ICC ang mga warrant of arrest kaugnay ng imbestigasyon sa digmaan laban sa droga.  Ang pakikipagtulungan na ito ay kinabibilangan ng pagpapadali sa pagpapatupad ng mga warrant of arrest, na nagpapakita ng patuloy na paglipat patungo sa pakikilahok sa mga internasyonal na proseso ng hudikatura. 

Ang mga pangyayaring ito ay naglalarawan ng nagbabagong dinamika sa pagitan ng Pilipinas at ng ICC, na binibigyang-diin ang paglipat mula sa paunang pagtutol patungo sa mas kooperatibong pamamaraan sa pagtugon sa mga alegasyon ng mga krimen na naganap sa ilalim ng kampanya laban sa droga ng nakaraang administrasyon.

Mga Sanggunian: INTERNATIONAL CRIMINAL COURT, CRISIS GROUP, REUTERS