Isang makasaysayang hakbang para palakasin ang judicial independence at mas mapabilis ang paghatid ng hustisya sa buong bansa ang pagpirma ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. sa Republic Act No. 12233 o Judiciary Fiscal Autonomy Act noong Agosto 14, 2025.

Layunin at Pinagmulan ng Batas

Naaprubahan ng parehong kapulungan ng Kongreso noong Hunyo 2025, pinagsama ng batas ang Senate Bill No. 2982 at House Bill No. 11358. Isa sa mga pangunahing may-akda si Speaker Martin Romualdez, na matagal nang nagsusulong na mabigyan ng tunay na fiscal autonomy ang judiciary upang mas maging malaya ito sa paggampan ng tungkulin at protektado laban sa anumang political o financial pressure.

Mahahalagang Probisyon

• Automatic Budget Release – Hindi puwedeng mas mababa ang taunang pondo kaysa sa nakaraang taon at awtomatikong ilalabas matapos ang pag-apruba ng Kongreso, para maiwasan ang delay sa operasyon.
• Direct Budget Submission – Ang Supreme Court ay magpapasa ng orihinal nitong budget proposal sa DBM na isasama sa National Expenditure Program, habang maaaring magbigay ng komento ang DBM nang hiwalay.
• Budget Flexibility – May kapangyarihan ang Chief Justice, sa pamamagitan ng en banc resolution, na mag-augment o maglipat ng pondo ayon sa pangangailangan, gaya ng dagdag na tauhan, pag-aayos ng pasilidad, o teknolohiyang kailangan ng mga korte.
• Judiciary Trust Fund – Pinalitan ang Judiciary Development Fund; kokolektahin dito ang lahat ng legal fees, interes, at iba pang kita ng judiciary para magamit sa operasyon at pagpapahusay ng serbisyo, subject sa COA post-audit.
• Administrative Reforms – May kapangyarihan ang Supreme Court na mag-reorganize, magdagdag ng opisina, magdecentralize ng operasyon, at magtakda ng suweldo upang makahikayat at makapanatili ng mga kwalipikadong tauhan.
• Transparency Measures – Kailangang magsumite ng quarterly financial reports sa Executive at Kongreso, bukod pa sa COA audit, para masigurong may pananagutan sa paggamit ng pondo.